95. Freiburg: dag 3

Zoals ik al aangaf in de live-uitzending, denk ik dat er een risico bestaat dat je na het zien van al dat moois denkt “dat kan toch nooit lukken bij ons”, en je daardoor eerder ontmoedigd raakt. Maar het is echt het tegendeel: het initiatief kwam hier van de mensen en de politiek is gevolgd. Ik hoop dus echt dat mensen geïnspireerd zijn door wat we hier allemaal gezien hebben en proberen om gelijkaardige projecten (al dan niet in groep, met aandacht voor duurzaamheid, mobiliteit en groen) te verwezenlijken.

Wat ik zeker ook onthoud is het belang van de rol van de (lokale) overheid die in de verf werd gezet. Zij moet geduld hebben en (groepen van) mensen de kans geven om ideeën om te zetten in concrete plannen. Men zei hier dat een termijn van 6 tot 12 maanden om groepen de kans te geven hun plannen te concretiseren een goede termijn is: het spoort hen aan om er werk van te maken, maar geeft hen toch tijd genoeg. Daarnaast is het ook belangrijk dat haar aandacht niet verslapt. Daar zagen we spijtig genoeg ook een voorbeeld van: op een hoek van de wijk Vauban werd een stuk grond toch voor veel geld aan een projectontwikkelaar verkocht en niet aan een groep mensen zoals de andere stukken van de wijk. Wat de (lokale) overheid tot slot nog betreft, is het toch ook belangrijk dat zij over de politieke partijgrenzen heen een doel voor ogen probeert te hebben en dat doel ook na (niet-)herverkiezing verder zet zodat een groot project gerealiseerd kan worden met continuïteit.

Wat me ook duidelijk is geworden, is dat wij Belgen, die gewend zijn om groot te wonen, geen schrik moeten hebben om dichter op elkaar te gaan wonen. Vauban toont het aan: het kan! Maar je moet er toch wel de voorwaarde aan koppelen dat dit gecompenseerd moet worden met (groene) gemeenschappelijke ruimtes. Dus geen klein tuintje ommuurd met een 3 meter hoge muur of een grote tuin waar we helemaal alleen in zitten. We moeten die muren en grenzen durven openbreken (vaak met nog wel een kleiner stuk privé-tuin en gezamenlijke groene ruimtes creëren. Dit verhoogt het contact met de buren en zo ook de verdraagzaamheid, kinderen kunnen samen spelen en ook de levenskwaliteit wordt verhoogd en ouderen kunnen bijvoorbeeld ook weer helemaal opfleuren en minder vereenzamen bij het aanschouwen van die spelende kinderen.

En ook wie niet ecologisch is ingesteld, kan absoluut zijn gading vinden in dit verhaal: economisch gezien zijn zeer veel van de projecten die we zagen écht de moeite. Wanneer je met minimale inspanningen de alsmaar goedkopere zonnepanelen plaatst (zelfs in plaats van dakpannen, dus zo spaar je al geld uit), die elektriciteit vervolgens aan het net verkoopt en voor een lagere prijs kan terugkopen wanneer jij die nodig hebt, betaalt die investering zichzelf terug zonder dat de overheid moet ingrijpen met subsidies. En wanneer je er dan nog in slaagt om een actieve woning te bouwen en met dat overschot aan energie dat jouw huis produceert, te voorzien in je elektrische mobiliteit, ben je al helemaal vertrokken.

Tot slot ook nog iets wat ik in het kader van mijn blog wil benadrukken. Hierbij focus ik immers ook (en momenteel veeleer) op kleine ingrepen in je leven om dat stukje bij beetje wat duurzamer te maken. Ben je om welke reden dan ook niet in de mogelijkheid om zulke grote veranderingen te verwezenlijken, begin dan gewoon op kleine schaal met een bewustwording in alle aspecten van je leven. Ook ons ecologisch hotel begon klein met de potjes confituur en bouwde dit pas langzaamaan verder uit tot iets groots. En wat ook over die Vauban-wijk gezegd wordt: niet iedereen moet erin stappen. Er is in die wijk een plek gecreëerd waar het kan, zodat wie wil ook effectief de kans krijgt om écht duurzaam te leven, maar is op geen enkel moment opdringerig, wat ook de kracht ervan is.

Ik wil heel graag de mensen bij Radio 1 en vooral Sven Pichal, alsook alle sponsors heel erg bedanken voor de kans die we gekregen hebben om mee te mogen. Ik heb 3 fantastische dagen achter de rug samen en Jeroen is het ongetwijfeld met mij eens. Ik zal met veel plezier de positieve boodschap die ik hieraan overhoud mee verder verspreiden.

94. Freiburg: dag 2

Na een nacht in ons ecologisch hotel en een bad met biologische hervulbare douchegel waren onze batterijen opgeladen om een tweede dag volop indrukken op ons af te laten komen. Nadat we een ontbijt met streek- en bioproducten achter de kiezen hadden, waren we zowel live als met een vooraf opgenomen reportage in ‘Peeters & Pichal’, met een sateliet van op het dak van ons hotel, temidden van de zonnepanelen. We gaan nog moeten wennen aan een veel minder ecologische omgeving als we terug zijn denk ik :-), het wordt bijna een evidentie hier en dat is een heerlijk gevoel.

En dan was het zover: onze trip naar de befaamde wijk Vauban stond op het programma, de wijk in Freiburg die model staat voor duurzame stadsontwikkeling en op een voormalige militaire basis van de Franse bezettingszone net na de Tweede Wereldoorlog gebouwd is. Toen de Fransen hier vertrokken, kwam er een gigantische ruimte vrij in een stad die ook toen al te kampen had met de typisch stedelijke problemen van onder andere plaatsgebrek voor wonen. Daar is dan dat ecologisch idee helemaal vanuit de bevolking gekomen, bottom up. Rieselfeld is een ander ecologisch voorbeeld als wijk, maar is veel meer top down, en dus vanuit een initiatief van de overheid tot stand gekomen. In Vauban kunnen de inwoners met de eer gaan lopen.

We hebben hier eerst wat rondgewandeld, wat mensen aangesproken en hen gevraagd hoe het is om in die wijk te wonen en vooral ons laten overvallen door de ene indruk na de andere. Hoewel we alledrie misschien een ander beeld hebben van een ideale woonomgeving, hadden we alledrie direct iets van “hier zou ik kunnen wonen, hier zou ik gelukkig zijn”… Die eerste indrukken lieten we even inwerken in het zonnetje met een heerlijke lunch in Restaurant Süden, opnieuw een aanrader waarbij in het weekmenu er elke dag (hou je vast) een veganistische, een vegetarische en een andere lunch wordt aangeboden. In dat zonnetje beseften we ook meteen dat al die zonnepanelen rond ons op de  huizen overuren aan het kloppen waren: een ideale stad dus om zonnepanelen te leggen, zo met dat microklimaat aan de voet van het Zwarte Woud.

Na de lunch werden we vergezeld van Luciano Ibarra van de Innovation Academy die ons met veel enthousiasme en kennis rondleidde door de wijk. Deze wijk in woorden omschrijven kan je eigenlijk alleen met superlatieven. Het is ongelooflijk wat men daar gecreëerd heeft… Geen enkel huis is hetzelfde, ze hebben alleen gemeen dat ze duurzaam gebouwd zijn. Velen hebben zonnepanelen, ze zijn allen goed geïsoleerd, zijn vaak gebaseerd op cohousing projecten, er is véél groen (zowel een klein privé tuintje als 3 grote gemeenschappelijke groene aders die door de wijk lopen), … Ik kan echt eindeloos doorgaan! De foto’s zullen ook al wat helpen om het beeld verder te schetsen, want even goed als onze gids Luciano zal ik het niet kunnen navertellen, maar het lijkt me in elk geval onontbeerlijk voor iedereen die geïnteresseerd is in een duurzame samenleving om hier eens een kijkje te komen nemen, ideeën op te doen en gewoon ook de sfeer op te snuiven.

Graag geef ik jullie toch ook nog enkele cijfers mee, omdat die toch ook voor zich spreken. De wijk omvat een oppervlakte van 1000 op 600 meter en geeft plaats aan maar liefst 2000 woonunits waar zo’n 5 à 6000 mensen leven. Frappant is dat er gemiddeld slechts 150 auto’s zijn per 1000 mensen, wat zo’n derde is van het Europese gemiddelde en de helft in vergelijking met de rest van de inwoners van Freiburg. Wij Belgen zijn gewoon om een groot huis te hebben en hebben vaak schrik om dichter op elkaar te gaan wonen, maar hier rondwandelen bewijst dat dit zeker kan, zonder in te boeten aan levenskwaliteit, integendeel! Na enkele uren wandelen ben je hier in zo’n gelukzalige roes dat permanent daar wonen niet anders dan goed kan zijn voor je.

Na deze geweldige ervaring worden we rond geleid door Tobias Bube, verantwoordelijke marketing voor Rolf Disch, dé architect gespecialiseerd in bouwen met zonnepanelen.  We bezochten onder andere de Heliotrop, een concepthuis dat meedraait met de zon en een meer open en meer gesloten kant heeft die dus naargelang het weer naar de zon kan gedraaid worden. Op het dak staan zonnepanelen die afzonderlijk nog eens draaien. Daarnaast bezochten we ook het Sonnenschiff (zonneschip), het eerste commerciële ‘plusenergie’-gebouw in de wereld, dit gebouw genereert dus meer energie dan het nodig heeft. We hadden het geluk dat we Rolf ook zelf mochten ontmoeten en een deel van zijn visionaire ideeën uitgelegd kregen.

En ook nu weer laat ik een mix aan foto’s op jullie los die Jeroen opnieuw zo mooi heeft gemaakt, geniet ervan!

Deze slideshow heeft JavaScript nodig.

93. Freiburg: dag 1

Uitgeput maar héél voldaan. Zo zou ik de dag van vandaag willen omschrijven… Om 6.25 vertrokken we met ons drietjes met de ICE (in eerste klasse zowaar!) richting Keulen. Jeroen en ik waren nog altijd in de wolken en konden het nog steeds niet helemaal geloven dat net wij door Peeters & Pichal waren uitgekozen, zeker als we hoorden hoe veel en zeker hoe veel sterke kandidaten er eigenlijk geweest waren…

Om 8.55 werden we op het perron van Keulen opgewacht door Bart Giepmans, hij is verantwoordelijke Sales & Marketing BeNeLux van de Deutsche Bahn (DB) en toonde ons eerst de DB Lounge waar men even een hapje en drankje kan nuttigen bij overstap naar een andere ICE die er niet onmiddellijk aankomt (nice 😉 ). Hij stapte daarna mee met ons de trein op en begeleidde ons tot in Freiburg. In de trein hadden we een heel boeiend gesprek met hem over de visie van DB over het verduurzamen van hun spoorwegen (tegen 2050 willen ze bijvoorbeeld helemaal op groene stroom rijden). Héél indrukwekkend allemaal! En ook al was een Duitse worst het eerste wat we zagen op Duits grondgebied: ze doen ook moeite om in hun voedingsaanbod ook steeds een aantal vegetarische en bio gerechten te voorzien… Als je dat allemaal hoort denk je echt “ja! zo moet het! en op veel grotere schaal en in veel meer landen nog!”, maar het feit dat DB hier echt een voortrekkersrol speelt is echt mooi.

Nadat we waren ingecheckt in ons hotel dat naar eigen zeggen het meest milieuvriendelijke hotel ter wereld is, gingen we lunchen in Vegetage voor een overheerlijke vegetarische buffet-lunch. Een aanrader!

Vervolgens hebben we het oude deel van de stad wat verkend. Bijna geen auto’s, superveel trams en fietsers. Een stad komt niet alleen veel beter tot zijn recht zo maar is toch ook zoveel aangenamer om te wonen en te werken!

Na onze wandeling kregen we een milieurondleiding in het hotel. Heel indrukwekkend hoe aan zeer grote zaken (zoals een zonneterras vol zonnepanelen voor zowel elektriciteit als warm water en een paar windmolentjes) maar ook aan kleine details (zoals kommetjes met confituur in plaats van die wegwerppotjes en ook hervulbare reservoirtjes voor zeep en shampoo) wordt gedacht.

Even bekomen op onze kamer van alle indrukken die we al opdeden en weer voort: we kregen een uitleg door Philipp Oswald, Cluster Manager van Green City Freiburg in de lounge van ons hotel. Wat me hier vooral bijblijft is dat dankzij de jarenlange inspanning van zowel de bevolking, de lokale overheid als de regio men er hier echt in geslaagd is om een totaalvisie door te drijven en voluit te gaan. Iets wat in veel steden in Vlaanderen zeker niet voor direct is, maar wat zo mooi zou kunnen zijn. Echt alle aspecten, van wonen, tot mobiliteit, energie en natuur perfect op elkaar laten inspelen en afstemmen: het vergt inspanningen die er ook alleen maar gekomen zijn doordat ze ook door de bedrijfswereld mee gedragen zijn en economisch ondersteund zijn.

’s Avonds zijn we gaan eten in Drexlers Restaurant, heel lekker en ideaal om wat bij te praten. Tot slot hebben Jeroen en ik nog wat quotes ingesproken voor morgen, die zullen nog gemonteerd worden en komen dan in het programma. En voilà, we zijn nu half elf gepasseerd, ik ga stilaan een badje nemen en bed in :-). Ik zal bij thuiskomst mijn blogposts zeker nog verder finetunen, maar je begrijpt waarschijnlijk dat het het geheel niet beter zou maken moest ik dit nu nog doen met toevallende oogjes 😉

Omdat beelden gewoon ook veel meer zeggen dan woorden, geef ik jullie hieronder graag al enkele impressies mee (met dank aan Jeroen als fotograaf van dienst en aan Yves om mij te introduceren in de wondere wereld van de slideshow in wordpress):

Deze slideshow heeft JavaScript nodig.

91. Waaw wat een dag !

Het moet nog even bezinken want het is allemaal zo snel gegaan…

Op maandag zag ik op de Facebookpage van Netwerk Bewust Verbruiken staan dat radiomaker Sven Pichal op zoek was naar twee mensen die mee wilden ervaren hoe mobiliteit, wonen, leefbaarheid, open ruimte, … in Freiburg  georganiseerd worden. Zoiets moet je mij natuurlijk geen twee keer zeggen! Toen ik dit las, dacht ik: “ja! dat is mij op het lijf geschreven!” en dat vonden ze bij Radio 1 blijkbaar ook en dus mag ik samen met een andere luisteraar én Sven Pichal dus van 21 tot en met 23 mei naar Freiburg.

Freiburg, dat zegt je misschien al heel veel, misschien nog helemaal niet zo veel, dus daarom al een mini-introductie die ik even leen van op de pagina van Peeters & Pichal:

In welke stad wil jij wonen in 2050? Dat was vorig jaar onderwerp van een grootscheepse bevraging van de Vlaamse overheid. Op basis van de antwoorden werd een innovatieve stad gekozen die het best bij de antwoorden aansloot. De meeste Vlamingen kwamen uit bij het Duitse Freiburg: een minder bekende maar bijzonder unieke stad in het zuiden van Duitsland. Een jaar later lanceert de Vlaamse overheid een nieuwe campagne om de Vlaming te doen nadenken over hoe we in de toekomst zullen wonen. Daarom trekt Sven Pichal volgende week naar die stad van de toekomst, naar Freiburg.

Gisteren werd ik al even gecontacteerd door Sven (dat zal ik nu wel mogen zeggen zeker ondertussen 🙂 ), dus ik wíst dat ik kans maakte, maar dat maakte de zenuwen alleen maar groter natuurlijk (zo groot dat ik net besef dat mijn ontbijt dat ik vanmorgen gekocht had hier nog op mijn bureau ligt te blinken…)! Vandaag kwam dan dat verlossende telefoontje: ik mag mee! Jullie zullen hier de komende dagen dus kunnen lezen welke ervaringen ik allemaal zal opdoen en ik kijk er enorm naar uit om dat met veel enthousiasme te doen! Alleen al foto’s van de beroemde wijk Vauban doen een ietwat ecologisch mens al watertanden, dus ik ben echt benieuwd wat er allemaal op me af zal komen 🙂